The Project Gutenberg EBook of Bhay na Pinagdaanan ni Juan Tamad na Anac
ni Fabio at ni Sofia, by Anonymous

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.net


Title: Bhay na Pinagdaanan ni Juan Tamad na Anac ni Fabio at ni Sofia
       Sa Caharian nang Portugal, na Hinango sa Novela

Author: Anonymous

Release Date: July 29, 2005 [EBook #16386]

Language: Tagalog

Character set encoding: ISO-8859-1

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK BHAY NA PINAGDAANAN NI JUAN ***




Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad,
Pilar Somoza and PG Distributed Proofreaders from page
scans provided by University of Michigan.





[Transcriber's note: Tilde g in old Tagalog which is no longer used is
marked as ~g.]

[Paalala ng nagsalin: May kilay ang mga salitang "ng, mga," at iba pa
upang ipakita ang dating estilo sa pag-sulat ng Tagalog na sa ngayon
ay hindi na ginagamit.]


[Patalastas: Imprenta at Libreria ni J. Martinez]


=BHAY NA PINAGDAANAN=

NI

=Juan Tamad=

NA ANAC NI

FABIO AT NI SOFIA.

SA CAHARIAN NANG PORTUGAL,

NA HINAN~GO SA NOVELA.

       * * * * *

=MAYNILA, 1920.=

       * * * * *

IMPRENTA, LIBRERIA AT PAPELERIA

NI

=J. MARTINEZ=

P. Moraga 31-36, Tel. 5005 P. Caldern 108, Cabildo 253
Intramuros.-Tel. 3283.




BHAY NA PINAGDAANAN

NI

=Juan Tamad=

NA ANAC NI

=FABIO AT NI SOFIA=

SA CAHARIAN NANG PORTUGAL,

NA HINAN~GO SA NOVELA.


  Oh serensimang maauaing In
sa tauong cristiano na iyong oveja,
sa lupa at Lan~git n~galan mo ay siyng
tinatauag namin sa toui toui na.

  Icao po ang Torre at cabn n~g tipn
In nang sumacop sa sala nang tanan,
cami pong inap ni Eva,t, ni Adn
sa lubs mong aua cami,i, nananaban.

  Ituto mo rin po Inng mapagpala
masayod na lahat yaring ninanasa,
mapurl cong isip caps na acala
matutuhan co rin ang isasalita.

  Man~ga camahalang napapauang nobles
may sinimpang dunong at tah sa leyes,
manipis cong alam at salt na isip
nangahs cahima,t, di talastas batid.

  Lumalacad aco,i, piqut ang capara
ang lands na daa,i, hindi tanto,t, taya,
pan~gahs cong isip doon umaasa
sa pa-honrang lin~gap nang m~ga bihasa.

  Pinagsisiy na nang bait co,t, isip
lathala nang verso,i, ayos sa matouid,
sa man~ga bihasa,i, culang din at lihis
anyayang pa-honra ay inihihibic.

  Pinupuring tunay niring sumusuyo
ang man~gag anyayang malin~gaping puso,
cahit di dalisay sa lustre,i, malabo
ay paparahin nang brillante at guint.

  Gayon din sa hindi,t, aayao lumin~gap
yaring si I.A. nag papasalamat,
itong ninanasang ibig na matatap
ay bhay nang isang sa novela,i, bansg.

  Na dili umano,i, nang panahng una
sa reinong Portugal sabi sa novela,
sa sacop din nito na Visadang villa
doon ay mayroong pobreng, mag-asaua.

  Fabio ang lalaqui tunay na pan~galan
ang casi,t, esposa ay Sofia naman,
mag-asauang ito,i, buhat nang macasal
sapl sa dlita,t, ualang pamumuhay.

  Capagca bata na ay itong si Fabio
hanap bhay niya ay pag jujuego,
nang magca asaua,i, siya ring oficio
na pinagcucunan canilang sustento.

  Maguing ilang tan yaong pag sasama
matrimoniong mahal nag supling namun~ga,
nang isang lalaquing quias ay maganda
naguing n~gala,i, Juan nang mabinyagan na.

  Malaqui ang toua,t, ualang pagcaronan
dito sa cay Juan niyong pag mamahal,
palibhasa,i, uala at iisa lamang
di ibig ni Fabiong bata ay oouang.

  Inng si Sofia,i, ualang guinagaua
arao, gabi cundi ang pag-aarug,
si Fabiong asaua ay palaguing uala
hanap ang sugalan at pagalagala.

  Pagsapit nang hapon ooui sa bahay
dadaan sa tinda,t, mamimili naman,
madla,t, sarisaring man~ga cailan~gan
na cacanin nila sa pag hahapunan.

  Doon sa canila cun siya,i, dumating
sa casi,t, esposa ay sisiyasatin,
baca ang anc tang mutyang guiniguilio
pina-iiyac mo,t, di mo linilin~gil.

  In co! ang sagt ni Sofia naman
uala acong gaua cun hindi hauacan,
cahit nag luluto,i, quinacaulayao
sa pan~gin~gilag co na baca omouang.

  Anitong si Fabio na sintang esposo
gayon n~ga ang aquing ibig guinugusto,
icao ay hindi man macapag trabajo
bata,i, houag lamang pababayaan mo.

  Pagcaca umagang macapag almusal
paalis na siya,t, punta sa sugalan,
sa aua n~g Dios guinagaling naman
sa touing ooui ay may panalunan.

  Lumalaqui naman anc nilang ito
di nag cacaramdam sa aua ni Cristo,
matanto at siya,i, mahal na totoo
ang sugo nang in,i, hindi asicaso.

  Inng nag mamahal ay di alintana
cahit di sumunod cun utusan niya,
loob ay malinis sa anc na sinta
palibhasa,i, bugtong at iisa isa.

  Nang mag cabait na,i, naguing cagauian
umaalis siya sa canilang bahay,
sa man~ga capoua,i, hindi omaabian
na naquiquilar sa canino pa man.

  Sa capan~gilagan nang catauan niya
at ang catamara,i, siyang nagdadala,
aalis sa bahay tatanan sa in
susuot sa pulng casucala,i, sady.

  Siya ay gumaua doon nang tahanan
sa puno nang cahoy Betis ang pan~galan,
na canyang lininis at siya,i, nag lagay
m~ga baguing hagting na sadyang hihigan.

  Doo,i, uala siyang munting guinagaua
cundi palagui na lamang nacahiga,
oras nang tanghali ay saca babab
ooui sa bahay pagcain ang sadya.

  Cun siya,i, dumating sa canilang bahay
ang bati n~g in,i, saan galing icao,
si Jua,i, ang sagt ay dini po lamang
naquipag lar po sa ating cahangan.

  Di naman iimic yaong canyang in
sa uica ni Jua,t, natatalastas na,
ito,i, nag yayabang ano caya baga?
ang anc cong ito,i, bucod at caiba.

  Nagtataca aco oh Dios sa Lan~git!
ang bait isip co ay uulic ulic,
cagagauang ito nang anc cong ibig
caguilaguilalas at di co malirip.

  Marami rin namang man~ga bata dito
sa caapid bahay, na naquiquita co,
itong aquing anc caibang totoo
na palaguing uala at di masugo co.

  Ano caya bagang talaga nang Dios
di paquinaban~gan ang anc cong irog?
gayon ma,i, matamis sa puso co,t, loob
cun ito ay siyang sa aqui,i, caloob.

  Oh Dios na Hari,t, Pan~ginoong Am!
pagcalooban mo ang anc cong sinta,
amponin mo rin po,t, hulugan nang gracia
matutong mag silbi sa magulang niya.

  Mulit muling taghoy na inihihibic
sa Dios na Am na Hari sa Lan~git,
cahimanauari ang anc cong ibig
bigyan nang liuanag carunun~ga,t, bait.

  Saca cun matapos magtatanao tanao
anc na si Juan ay ibig matingnan,
cun hindi maquita,i, mananaog naman
hahanaping pilit ang quinalalagyan.

  Sa man~ga cahangan ay titingnan niya
ipinag tatanong cundi naquiquita,
ualang macasabi ooui na siya
mapanglao ang loob nluha ang mat.

  Cun siya,i, dumating sa canilang bahay
puputc ang dibdib inng mapagmahal,
ang loob at puso,i, hindi mapalagay
sa di pagca quita sa anc na hirang.

  Ano pa,t, sa touing gustong cumain na
siyang pag paroong pag harp sa in,
inng nalulumbay cun siya,i, maquita
maguiguinhauahan pusong may balisa.

  Saca uiuicaing ano caya ito?
saan nangagaling itong aquing buns,
sa touing cacain lamang paririto
ni anoma,i, hindi paquinaban~gan co.

  Matapos cumain guinaua nang in
inaban~gan niya cun saan pupunta,
in,i, sumusunod na sa huli niya
natanto,t, naalman ang tahanang sady.

  Naquita ang cahoy na hinahantun~gan
sa loob nang pul na pinalinisan,
sadyang may oyayi na tinutulugan
sa cahoy na Betis doon nalalagay.

  Ang uica nang in ay Juang anc co!
may sadya ca pal na tahanan dito,
ano bagang iyong guinagaua rito
ali,t, sino bagang dito,i, casama mo?

  Anong naisip mo,t, nasoc sa acala
dito ca nalugmoc anong guinagaua,
talastas mo naman at hindi cail
mahal na am mo ay palaguing uala.

  Nag-iisa aco,t, uala cundi icao
dapat casamahin sa gabi at arao,
icao naman buns ay sa toui lamang
na gustong cumain nonoui sa bahay.

  Aco ay paano oh anc cong guilio!
nag tataglay aco sacuna,t, hilahil,
mahal na am mo sa ati,i, uala rin
sa sang-lingo,i, minsan lamang cun dumating.

  Saca icao nama,i, di co maasahan
palaguing uala ca,t, dito tumatahan,
mabuti n~ga rito,t, icao ay maaluan
mula n~gayo,i, icao,i, Tamad na si Juan.

  Di naman sumagt sa man~ga sinambit
sa in,i, ang mat ay di maititig,
ang loob at puso niya,i, may pan~ganib
na baca ang in ay may dalang galit.

  Iniuan na roo,t, noui na ang in
lumalacad siyang nluha ang mat,
Jess co! ang uica bucod at caiba
itong aquing anc na iisa isa.

  Esposong si Fabio,i, siyang sabihin co
caya cun umoui ay nag mamacatlo,
hanap bhay niya na pag jujuego
sinasam siya at palaguing talo.

  Siya ma,i, narating sa canilang bahay
cun minsan ay di na naoosisa man,
ang anc na bugtng na sa puso,i, mahal
loob ay balisa,t, ualang mapuhunan.

  Mana,i, isang arao ang uica ni Fabio
esposa cong sinta tanong co sa iyo,
baquin baga aco,i, touing paririto
di co naquiquita ang anc tang buns?

  Sintang esposo co sagt ni Sofia
di anong gagauin sa Dios talaga,
di mo n~ga talastas at dito,i, uala ca
m~ga cagauian nang bunsng anc ta.

  N~gayo,i, ang tauag co ay si Juang Tamad
dahil sa ugaling caiba sa lahat,
touing macacain panaog na agad
pupunta sa pul sa loob nang gubat.

  Aquing sasabihin at nang matanto mo
cabiac nang pusong casi,t, esposo co,
bunsng anc nata,i, pagcacaalis mo
ay palaguing uala,t, di nasusugo co.

  Cung aquing hanapi,t, tingnan sa laroan
sa m~ga barcada batang caramihan,
ay hindi calar uala,t, cung nasaan
loob co,i, agad na na malulupaypay.

  Babalic na acong puputc ang dibdib
sa di pagcamalas sa anc tang ibig,
sa daluang mat co luha,i, nabalisbis
sa iyo esposo ay inihihibic.

  Di co pag aanhin mana,i, isang arao
ang loob co,t, puso,i, di na mapalagay,
niyong matanghaling tatapat ang arao
oras nang pagcain dumating na naman.

  Nasoc sa isip co,i, aquing susubuquin
pinag aban~gan co niyong macacain,
tica nang loob co ay aquing susundin
ang pinarorona,i, n~g aquing malining.

  Anc ta,i, nanaog n~g macacain na
sumusunod acong na sa huli niya,
uala siyang malay at di naquiquita
naalman co yaon na tahanan niya.

  May cahoy na Betis san~ga,i, malalabay
sa loob nang pul na pinalinisan,
sa cahoy na yaon siya ay nag lagay
man~ga baguing hagting parang oyayihan.

  Ang sagt ni Fabio oh Jess na Am!
ano caya,t, gayon ang anc tang sinta,
lulan niring dibdib at nasang talaga
papapag-araling capara nang iba.

  Di anong gagauin ay cun siyang bigay
sa atin nang Dios na Amng Maycapal,
ay houag isucal puso,t, calooban
lagacan din siya niyong graciang mahal.

  Nagsama ang dalua,t, naparoong tiquis
pul ay sinoot at ibig mabatid,
nang si Juan Tamad datna,i, nahihilig
himbing nang pagtulog at hilic na hilic.

  Dinulog nang amng marahang marahan
anc niyang buns ay canyang pinucao,
guising ca anc co at paquimatyagan
acong iyong am na na sa ligamgam.

  Naguising pagdaca na may dalang tacot
tinangnan n~g am t, ang noo,i, tinutp,
mag pacahusay ca,t, tumauag sa Dios
ualin sa panimdim sacuna nang loob.

  Aco,i, bago lamang na cararating pa
pinangalin~gan co ay malayong sady,
sa atin ay di co icao naquiquita
aquing itinanong sa muty mong in.

  Sumasagt siya luha,i, nabalisbis
sa daluang mat perlas ang cauan~gis,
nagulumihanan ang puso co,t, dibdib
n~g oras na yao,i, nagdilim ang isip.

  Nang aquing malining pauang maunaua
ang sa iyong inng m~ga sabi,t, uica,
sa daluang mat co,i, umagos ang luha
sa laquing hinayang sa anc cong muty.

  Oh bunsong anc co,i, baquit caya naman
cabutng in mo,i, pinababayaan?
talastas mo aco na uala sa bahay
lagay ang loob co,t, ang casama,i, icao.

  N~gayo,i, sumagt ca,t, n~g maalaman co
lulan nang loob mo,t, m~ga guinugusto,
di paquinaban~gan icao nang in mong
lauong nag aruga,t, nag pasupasuso.

  Cundi ca mag silbi,t, mag lingcod sa amin
ano caya bagang iyong mararating?
bhay ang puhunan n~g in mong guilio
saca n~gayo,i, di mo siya gagantihin.

  Tunghay ang muc-ha mo,t, mat ay isulyp
sagutin mo aco nang nasa mo,t, han~gad,
ang hiya at tacot siyang nag-aalab
caya di mangyaring bibig ay mabigcas.

  Yayamang di ca rin sumagt sa aquin
malis cana dito,t, moui ca sa atin,
ang calooban mo ay iyong baguhin
at sa magulang mo,i, mag silbing magaling.

  At houag ca ritong mag papalumagc
sa loob nang pulng casucalang gubat,
tumatahan dito ay hayop na lahat
hindi ang para mong cay Cristong ovejas.

  Di naman sumouay pagdaca,i, sumama
Tamad na si Juan sa gusto nang am,
pagdating sa bahay ang uica sa canya
anc co ay dinguin hatol cong lahat na.

  Magpamula n~gayon magbago nang loob
at dumalan~gin ca sa Poong cay Jess,
sa am,t, in mo,i, magsilbi nang lubs
nang ang aua niya sa iyo,i, idulot.

  Isilid sa loob houag calimutan
sa umaga,t, hapon icao ay mag dasal,
pintacasinin mo ang Vrgeng maalam
n~g caauaan cang gracia ay pacamtan.

  Houag cang aalis dito,t, pumirme na
sa arao at gabi n~g macasama ca,
ang mahal mong in,i, nag-iisa isa
ualang masusugo cun dito,i, uala ca.

  Tuloy namang icao ay ibibil co
n~g isang cartillang mapag aralan mo,
di man macapasoc icao sa maestro
ay tuturuan ca guilio na in mo.

  Ani Juan Tamad na sagt sa am
lahat ninyong hatol aco,i, tatalima,
susunod sa utos aco po nang in
at saca sa Dios mananalan~gin pa.

  Malaqui po am yaring catouaan
sa inyong sinabing aco ay mag aral,
at harin~garin po na aco,i, casihan
na matutuhan co gauang cabanalan.

  Bumil ang am n~g isang cartilla,
at si Juan Tamad ay tinuruan na
niyong sarisaring pan~galan nang letra
sa A nag pamula,t, pinaquiquilala.

  Ang uica ni Fabio,i, salamat sa Dios
at sa hicayat co anc co,i, nasunod,
iyong tuturuan esposa cong irog
harin~ga,t, maalman cartilla,i, matals.

  Iiuan co cayo,t, aalis na muna
mag hahanap bhay na ating magasta,
icao na anc co,i, maquiquinig baga
houag mag susutil sa mahal mong in.

  O po am co,t, tatalimahin co
mag papacasaquit na mag-aral aco,
harin~ga,t, loobin nang Poong si Cristo
na maguing Pari rin acong anc ninyo.

  Sa sagt na yao,i, ga mapapan~giti
ang amng si Fabio niyong talumpati,
salitang may daguil at umaaglahi
sa man~ga magulang ay parang tagur.

  Sa casi,t, esposa ay napaalam na
tumun~go sa dating paroronan niya,
nang quinabucasan niyong maumaga
si Jua,i, uala na at nacaalis na.

  Si Sofiang in,i, di na matahimic
mapanglao ang loob puputc ang dibdib,
inantayan lamang am,i, nacaalis
lumayas na nama,t, sa pul,i, nagbalic.

  Naparoong agad at canyang tiningnan
dahilan sa hindi siya mapalagay,
dinatnan ang anc na nagugulaylay
sa oyaying baguing na dating tulugan.

  Ang bati nang in ay bunsng anc co!
baquin naman icao,i, muling naparito
bilin nang am mo,t, pan~gusap sa iyo
houag cang aalis icao,i, casama co.

  Di icao ay dico n~gayon malilin~gil
di matuturuan at uala sa atin,
di po cailan~gan yaon cun sa aquin
cartilla po in,i, paua co nang lining.

  Unauain ninyo at aquing tuturan
linalamn noo,t, m~ga cahulugan,
yaong letrang =C=, in,i, caharian
nang Dios na Amng macapangyarihan.

  Yaong letrang =a=, na munting casunod
angeles na madlang catoto nang Dios,
sa coro ay pauang nag pupuring lubs
sa Amng lumic-ha nitong sangsinucob.

  Yaong letrang =r=, bilang pacaitlo
si Marang Vrgeng Inng masaclolo,
Reinang tinatanghl nitong boong Mundo
sacdalan nang tanang ovejas ni Cristo.

  Yaong letrang =t=, ay ang cahulugan
tribunal nang Dios talarong timban~gan,
masama,t, magaling doon matitingnan
ang juicio nang Dios pagdating nang arao.

  Yaong letrang =i=, cahulugang dala
Imperio at bayan nang Dios na Am,
ang lahat nang banl doon naquiquita
na nan~gag pupuring touang ualang hanga.

  Yaong letrang =ll=, ay ang cahulugan
in po ay dinguin at aquing tuturan,
ang Dios na Am,i, caya nagpalagay
gloria,t, infierno na pag pipilian.

  Ang tauo sa mundong inap ni Eva
anomang ibiguin pahintulot niya,
cun caya nag lagay ay laang talaga
sucat pag palagyan pagdating nang ora.

  At ang letrang =a=, bilang catapusn
cahulugan naman ay inyong paquingan,
pagdating nang arao na tayo,i, hucumn
mayama,t, mahirap paparehong tunay.

  Sa Dios ay uala na malaqui,t, muntic
at ualang marunong ualang ignorantes,
uala namang Papa,t, ualang Cardenales
paparehong lahat pagdating nang guhit.

  Narin~gig na ninyo lahat cong binaybay
di na dapat yata na aco,i, mag-aral,
hindi macasagt in,i, natiguilan
at pauang totoo ang man~ga sinaysay.

  Ani Juang Tamad umoui na cayo
sa bahay in po,t, doo,i, ualang tauo,
houag pag pilitan na paalsin dito
at dito po nama,i, ualang basag-ulo.

  Ang in ni Juan tantong nagtataca
sa man~ga sinaysay tungcol sa cartilla,
ganitong cabata,t, di nag-aaral pa
ano,t, naalaman tanang significa.

  Anhin co ang letra,t, siya,i, tinuruan
caya naquilala ang man~ga pan~galan,
ay baquit naalman dalang cahulugan
sulat na cartilla quinapapalagyan.

  Sa ganitong ito ay pahat pang pahat
sasampuo pang tan dinadalang edad,
natutuhan itong casaysayang lahat
biyaya nang Dios na sa caniya,i, lagac.

  At saca umalis canyang iniuan na
habang lumalacad nluha ang mat,
aco ay paano uala ang asaua
saca ang anc co ay di macasama.

  Yaring catauan co caya ay paano
na caaua aua ang calagayan co,
oh Vrgen Marang Inng masaclolo
matiis co rin po ang hirap na ito!

  Itong aquing anc na iisang tunay
dapat casamahin sa gabi at arao,
touing magugutom siya,i, saca lamang
na naparirito,t, pagcain ang pacay.

  Macapangyarihan na iisang Dios
lauitan nang aua ang palad cong caps,
alalayan mo po mahina cong loob
na houag din nauang madaig nang tucs.

  Bugtong niyang anc na si Juang Tamad
na nasa sa pul sa loob nang gubat,
ang canyang cartilla,i, laguing hauac hauac
binabasa niya at buclat nang buclat.

  Ang pagbasa niyang inuulit ulit
oh Dios na Haring aquing iniibig,
hulugan mo aco nang biyayang bait
at biyayang graciang ualang caholilip!

  Saca isusunod hulugan mo aco
nang biyayang aua sa pagca higa co,
ipanatag mo po yaring catauan co
sa ligayang lubos ilay sa tucs.

  Macapangyarihang Amng maauain
bigyan mo po aco nang aquing cacanin,
sa pagca higa co,i, idulot sa aquin
iinuming tubig naman ay gayon din.

  Cun siya,i, inp na niyong pagca higa
sa canyang oyayi siya ay babab,
sa pag mamadali nagcacandadapa
pupunta sa in,t, mag papacabuya.

  At cun macatapos siya,i, macacain
aalis na muli pul,i, tutun~guhin,
hihiga pagdaca sa oyaying baguing
matutulog siya nang himbing na himbing.

  Ano,i, nang dumating yaong canyang am
agad itinanong sa esposang sinta,
ang bunsng anc co,i, nasasaan baga
baquin uala rito,i, di co naquiquita.

  Sa casi,t, esposang isinagt naman
nang macaalis cang quinaumagahan,
macaban~gon aco,i, uala,t, cun nasaan
at nag balic pala sa dating tahanan.

  Ano caya Dios? ang uica ni Fabio
gayon ang ugali nang anac cong buns,
marami rin naman na naquiquita co,
caiba at tamad di tumahan dito.

  Sagt ni Sofia ay mabuti naman
at doon ay uala na macacaauay,
cun palaguing sama sa man~ga laroan
ay macacausap nang sino,t, alin man.

  Caya houag mo nang piliting hanapin
ang tamad na tauo,i, anhin man at anhin,
sintang esposo co,i, pamanhic at hilng
aguantahin mo na,t, talaga sa atin.

  Hindi na tumutol nang anoman siya
sinunod ang hilng nang casi,t, esposa,
mag mula na noon silang mag-asaua
lumagay ang loob di na alintana.

  Sa touing darating na gustong cumain
ni anoma,i, uala silang sasabihin,
pinapara nilang uala sa panimdim
panatag ang loob sa Dios ay hayin.

  Ito namang anc ay di nag tatanong
at anoma,i, uala na inioon~goy,
sa canyang tahana,i, laguing naroroon
sa oyaying baguing humiga,t, buman~gon.

  Mana,i, isang gabi na catahimican
sa oyayi niya ay nagugulaylay,
himbing nang pag tulog siya,i, linapitan
nang isang matanda,t, cagyat na pinucao.

  Juan ang uinica icao ay gumising
at aco sa iyo ay may sasabihin,
nag ban~gon pagdaca ang sagt ay baquin
ano po ang gusto ibig cong malining.

  Tinatatap quita caya naparito
at cucumustahin ang calagayan mo,
mahaba nang arao pagtahan mo dito
di nag caca pulong icao man at aco.

  Nuno po,i, malaqui tinangap cong toua
tinatatap ninyo calagayang ab,
maraming salamat Dios ang mag pala
pagcalooban din tayo nang biyaya.

  Sa matandang sagt dito sa cay Juan
pagtahan mo dito,i, nag-iisa lamang,
icao,i, bibigyan co,t, pagcacalooban
isang batng munting perlas ang cabagay.

  Iniabot niya cay Juan ang bat
at pinag bilinang ang uica,i, ganito,
pacaiin~gatan at mamahalin mo
houag masasabi sa alin ma,t, sino.

  At ang batng iya,i, ang virtud na dala
anomang hin~gin mo,i, agad bibigyan ca,
pacamamahali,t, in~gatan mo siya
houag masasabi sa ama mo,t, in.

  Tumangap nang touang hindi ano lamang
pag papasalamat niya,i, ualang hangan,
nuno po,i, sa inyong caloob at bigay
ano cayang aquing igaganti naman.

  Sagt nang matanda,i, houag cang manimdim
at anoma,i, houag may alalahanin,
anopa,t, ang aquing muli,t, muling bilin
dati mong ugali houag babaguhin.

  At halos dagdagan pag tauag sa Dios
pa pag-alabin mo puso sa pag-irog,
pag papalain ca,t, gagantihing lubs
loualhating gloriang ualang pagcatapos.

  Saca napaalam matanda,i, nalis na
at si Juang Tamad iniuan na niya,
sa canyang oyayi nahilig pagdaca
cartilla,i, tinangna,t, canyang binabasa.

  Uala siyang tahan nang quinabubuclat
fojas nang cartilla,i, nababasang lahat,
na ang sinasambit sa canya,i, igauad
nang Dios na Am yaong graciang uags.

  Saca yaong tatlong cabanalang lubs
na dapat sunurin nang tauong cristianos,
inuulit ulit na uicang matas
na manampalataya,t, manalig sa Dios.

  At yaong icatlo ay pacaibiguin
ang Amng Maycapal sambahi,t, purihin,
ang capoua tauo,i, sintahi,t, ibiguin
para nang pag-ibig sa sariling atin.

  Salit salit itong canyang binabasa
touing bubuclatin sulat na cartilla,
naguing ganting pla ay binigyan siya
batng encantadong lubhang mahalaga.

  Mahabang panahng canyang in~gat-in~gat
ni sinoma,i, uala na na cacamatyag,
bilin nang matanda,i, canyang guinaganp
pag mamahal niya,i, ualang macatulad.

  Nang siya,i, mabigyan niyong Nuno niya
batng encantadong perlas ang capara,
isang arao n~gani na icacain na
sa bat,i, humin~gi nang isang comida.

  At uinica niyang icao aquing bat
na bigay sa aquin matandang Nuno co,
icao ay mag handa n~g putahing husto
na aquing cacani,t, nagugutom aco.

  Ualang liuag liuag lumabas na agad
ang isang lamesa,t, casangcapang lahat,
sari saring lutong man~ga masasarap
nacaliligaya sa matng mamalas.

  Dumulg na siya at agad cumain
man~ga catouaa,i, di sucat sabihin,
saca nang matapos ang ipinag turing
icao aquing bat ligpitin n~gayon din.

  Nasunod na lahat man~ga cahilin~gan
lamesa at lahat agad nang naparam,
pag papasalamat niya,i, ualang hangan
sa matandang Nunong sa canya,i, nagbigy.

  At di na umuli na humin~gi siya
tiniticman lamang batng encantada,
ang nasoc sa loob inaala-ala
baca mamalayan nang magulang niya.

  Sa capan~gilagan na baca malining
ang ugaling dati ang guinagaua rin,
sa touing tanghaling oras nang pagcain
ay ualang pag sala,t, siya ay darating.

  Yaong canyang am,i, dinatnan nang damdam
hindi macaalis na mag hanap bhay,
guilio niyang in loob ay mapanglao
ualang macacain ala alang tunay.

  Juan ang uinica niyong canyang in
icao baga buns ay paano baga,
am mo,i, may saqut ay saan cucuha
nang ating cacanin cundi mag hanap ca.

  Sumagt si Juan o po In co
houag pong manimdim ang bahala,i, aco,
hindi mauaualan nang cacanin tayo
humin~gi po lamang sa Poong cay Cristo.

  Totoo n~ga yaon ang uica nang in
at tayo,i, sa Dios lubs umaasa,
dapua,t, cun hindi mag tatrabajo ca
di ca rin bibigyan cun nacaugmoc ca.

  Umuling sumagt sa in si Juan
di n~ga po bibigyan cun hindi maalam,
cun ang ating loob manalig na tunay
humin~gi ma,t, di man ay caaauaan.

  Cahulugan in nang ipinagturing
tauo,i, cailangang sa Dios ay hin~gin,
bago mag trabajo,i, dapat manalan~gin
humin~gi nang aua,t, nang maquinabang din.

  Houag pong manimdim mahal na in co
di po mauauala ang aua ni Cristo,
malacs po lamang yaring catauan co
ay mag tatrabajo,t, macaquita aco.

  Salamat cun gayon dapat n~gang asahan
palibhasa,i, uala cundi icao lamang,
quita mona itong ating calagayan
na ualang di uala at cahambal hambal.

  Doon sa tubigan icao,i, pumaroon
cahima,t, bitoo,i, manglimot ca roon,
lacad nang madali,t, houag malalauon
at ang iyong am,i, lubhang nagugutom.

  Naparoon siya at hindi sumouay
tuloy nag dala pa nang sadyang sisidlan
n~g siya,i, sumapit sa catubiganan
may ilog na isang canyang tatauirn.

  Tumiguil na roo,t, di tumauid siya
doon manglilimot ang nasang talaga,
linibot ang ilog nag mamalas siya
n~g man~ga bitoo ay di macaquita.

  Di nalauong oras cagyat sa sisipt
ang man~ga bitoo na dala nang agos,
natoua,t, ang uica,i, salamat sa Dios
may madadala na sa inng nag-utos.

  Hindi natatanto niya,t, naaalman
ang bitoong yaon ualang man~ga laman,
na tapon nang tauong man~ga balat laman
ay siyang sinaguip isina sisidlan.

  Yumao na siya,t, lacad ay matulin
ang toua nang loob di sucat sabihin,
sa pag mamadali halos na liparin
ang canilang bahay agad nang marating.

  Ano,i, n~g dumating maquita nang in
ang toua nang loob ualang macapara,
salamat ang uica,t, macacacain na
may maiuulam may saqut mong am.

  Sa pag mamadali ni Sofia naman
ang casi,t, esposo,i, quinagugutuman,
hindi natatanto,i, ilinutong minsan
ang m~ga bitoo,i, balat ualang laman.

  Hinan~go sa palloc niyong maluto na
saca pa naalman~g man~ga balat pala,
ang uica sa anc ay cun baquin baga
man~ga ualang laman ano,t, nanglimot ca.

  Sa dalauang mat luha,i, bumalisbis
nalumbay ang loob at siya,i, tuman~gis,
boong acala co at lulan nang dibdib
may ma-iuulam ang esposong ibig.

  Ay! baquit ca caya naman nagca gayon
pumulot nang balat na sa tauong tapon,
sa tubiga,i, di ca pal nag tutuloy
bitoong marami doon naroroon.

  Hindi na tumutol sa uica nang in
nag balic na muli na nag madali na,
tumauid nang ilog at hinanap niya
ang quinalalagyan bitoong lahat na.

  Natagpuan niya yaong caramihan
nanglimot na siya,t, lagay na sisidlan,
ano,i, nang mapuno,i, umoui na naman
at ang ala ala in,i, nag-iintay.

  Natoua ang loob nang siya,i, dumating
ang uica,i, ito n~ga bitoong magaling,
linuto pagdaca,t, caniyang inihayin
sa sintang asaua ay ipinacain.

  Sa aua nang Dios at Vrgen Mara
niyong macacain nag tamng guinhaua,
inulit cay Juan niyong canyang in
baquit sa primero,i, balat ang dinala.

  Ang cay Juang Tamad na ipinag turing
in po,i, di baga yao,i, bitoo rin
di ninyo sinabi at ipinalining
bitoong may lama,i, siya cong cucunin.

  Ang uica sa canya,i, icao pala naman
di naquiquilala bitoong may laman,
lumuti,t, may taquip iyong tatandaan
cun icao ay aquing muling pag utusan.

  Cayo po ang tacsil ina,t, hindi aco
di liniliuanag cun mag utos cayo,
di dapat sisihin acong anc ninyo
ualang casalanan at na sasa inyo.

  Sa ganitong pulong at pag uusapan
asauang may damdam naquiquinig naman,
nag uica,t, sinabi na may catouiran
esposa cong sinta ang anc tang iyan.

  Sagt ni Sofia sa casi,t, esposo
sa anc tang iya,i, nag tataca aco,
di naman marunong at ualang estudio
cun baquit maalam parang abogado.

  Tingnan mo esposo,t, aquing sasabihin
nang na sasa pulng aquing cacaonin,
sulat na cartilla,i, sinaysay sa aquin
tanang significa ay ipinalining.

  Di sucat mamangha ang puso mo,t, loob
sa canitang anc maalam at tals,
pag quinacasihan niyong Poong Dios
daig pa n~ga,t, talo ang nan~gag estudios.

  Salamat sa Dios ang uica nang am
at di man nag aral may sinimpang ciencia,
cahimanauari ay ituto siya
sa capayapaan na toua,t, ligaya.

  Sa usapang yaon nang canyang magulang
hindi umiimic cahit caputoc man,
anopa,t, ang puso,i, tumatangap naman
nang galac na toua ayon sa sinaysay.

  Ano,i, nang matapos ang canilang pulong
sa am,t, sa in ang uica ay gayon,
man~ga loob ninyo,i, houag malingatong
at mag hahanap na mag pamula n~gayon.

  Maguing ilang arao siya ay nalis na
reino nang Portugal ang canyang pinunta,
ang nasa nang loob at ticang talaga
balang hanap buhay papasucan niya.

  Nang dumating doo,i, di rin nag hahanap
uala siyang gaua cun hindi humicap,
ang pagcain niya ay sa batng in~gat
doon humihin~gi pag dating nang oras.

  Sa lugar na ualang sucat macaquita
siya,i, paroroon bato,i, tatangnan na,
saca sasabihing daling mag handa ca
n~g comida,t, aco ay nagugutom na.

  At pagcacatapos siya,i, macacain
ang uica sa bat,i, madaling ligpitin,
inaala ala ay baca malining
nang capoua tauo na sino ma,t, alin.

  Nang maguing sanglingo itong nacaraan
pagca tahan niya sa reinong Portugal,
isang hating gabi,i, na catahimican
batng encantado,i, quinuha,t, tinangnan.

  At sinabi niyang icao aquing bat
na bigay sa aquin matandang Nuno co,
daluang sacong bigas sa ami,i, dalhin mo
para cacainin nang am,t, in co.

  Gayon ang pan~gulam ay iyong samahan
sundin mong madali,t, huag cang magculang,
nang oras na yaon agad naganapan
sinunod nang batng canyang casangcapan.

  Ano,i, nang maguising ang am at in
daluang sacong bigas naquita pagdaca,
sa guitna nang bahay at may casama pa
na isda at ulam loob ay nag taca.

  Inng si Sofia ay agad namanglao
malaquing totoo dalang gunamgunam,
ang esposong sinta,i, canyang tinauagan
aco ang uinica,i, hindi mapalagay.

  Ito,i, saan galing na bigas na ito
taglay cong pangamba,i, malaquing totoo,
baca ito,i, dala nang anc tang bunso
pinagmulan nito ay ala-ala co.

  Ang paquiramdam co cataua,i, malambt
hangan di co ito matanto,t, matals,
asaua cong sinta sa gusto co,i, sunod
nang di alinlan~gan ang puso co,t, loob.

  Icao ay umoui,t, pumasoc sa reino
ang man~ga tindaha,i, pauang libutin mo,
na cun may nangyaring anoman at ano
hindi masasarhan ang bibig nang tauo.

  Sa sintang esposa si Fabio,i, sumunod
umoui sa reino at nag libot libot,
siya ma,i, may roon na dala ring tacot
na hindi mauala pan~gamb nang loob.

  Nang ualang maquitang man~ga capulun~gan
ni balitang hugong tungcol sa nacauan,
cun dito,i, may roong tindahang naualan
hindi malilihim pilit maaalman.

  Lumagay ang loob umahon na siya
sa Visadang villa tumun~go pagdaca,
ano,i, nang dumating bati ni Sofia
ano ang lacad mo n~gayo,i, magsabi ca.

  Ang sagt ni Fabio esposa cong irog
ang bagay na yao,i, ualin mo sa loob,
lahat nang tindahan ay aquing nalibot
ualang nanaualan houag cang malungcot.

  Man~ga calumbayan ni Sofiang sinta
nang matanto yaong sabi nang asaua,
nasaulang muli para nang dati ca
anc niya lamang siyang ala-ala.

  N~gayo,i, sanglingo nang nacaalis dito
di pa bumabalic na guilio na aco,
saan cayang lugar yaon napatun~go
baquin di hanapin sintang asaua co.

  Ang sagt ni Fabio,i, houag cang manimdim
cun hindi narating aquing hahanapin,
di baga,i, nang malis paalam sa atin
mag hahanap bhay cacainin natin.

  Totoo n~ga yaon sangayonan quita
mag hahanap bhay nang paalam siya,
una,i, ang pag guilio saca ang isa pa
maalman ang bigas cun saan quinuha.

  Hindi na natuloy si Fabio,i, naghanap
cagyt sa darating ang canilang anc,
nan~gag comustahan saca siniyasat
cun sinong nagdala daluang sacong bigas.

  Aco po ang sagt mahal na in co
ang siyang nag utos nag padala rito,
at ala-ala co,i, magugutom cayo
pinag hanapan po ang ibinili co.

  Anc co,i, cun caya hindi mapalagay
loob co,i, palagui na may gunamgunam,
at hindi mauala pag aalinlan~gan
pinag mulan nito,i, ibig cong maalman.

  Diyata,i, cun gayong pinag hanapan mo
malaqui ang toua nang puso,t, loob co,
anong colocacion tanong co sa iyo
ang pinapasucan ay anong trabajo.

  In po,i, bala na na nacacayanan
na iniuupa nang sino,t, alin man,
pinapasucan co,t, macaquita lamang
maiisustento sa man~ga magulang.

  Sa iyong tinuran oh buns cong sinta
tinangap cong toua,i, ualang macapara,
caming nag aruga,i, inaala-ala
cacasihin ca rin nang Dios na Am.

  Aalis na muli,t, ang pag hahanap co
in,i, matitiguil cun tumahan dito,
pinuntahan niya,i, Portugal ding reino,t,
marami na roon siyang amistado.

  Ito,i, sabi lamang sa canyang magulang
na siya ay doo,i, mag hahanap buhay,
bago,i, ualang gaua cung hindi mag pasial
sa man~ga amistad naquiqui paglibang.

  Cun caya marami siyang caquilala
dahil sa ugaling ipinaquiquita,
sinomang mag utos sinusunod niya
houag lamang hindi niya nacacaya.

  Cun siya,i, pacanin nang alin ma,t, sino
ay hindi cumai,t, ayao na totoo,
uiuicain nila,i, icao ay paano
panagt na lamang ay busg pa aco.

  Siya ay mayroong naguing caibigan
na casama sama sa gabi at arao,
saan man paroo,i, di naghihiualay
parang magcapatid ang pagsasamahan.

  Caibigang ito,i, taga Babilonia
capoua binatang pareho ang dalua,
caya naroroo,i, lays sa canila
ang sabi,t, pahayag tumampo sa am.

  Mana,i, isang arao sila,i, may naranan
na maraming tauo,t, mayroong baysanan,
sila ay pumanhic ibig na matingnan
ang novio at novia na bagong quinasal.

  Palibhasa,i, dati at caugalian na
tungcl casam ento ay mayroong boda,
ang nan~garoroon ay niyaya sila
at pinacacain magcasamang dalua.

  N~gala,i, Feliciano niyong caibigan
pagdaca,i, dumulg na cumain naman,
si Juan ay hindi,t, totoong naayao
siya rao ay busg ang sagt sa tanan.

  At nang macacain ay napaalam na
sila,i, nag pupulong sa paglacad nila,
ani Feliciano aco,i, nag tatac
caibigang Juan cung baquit gayon ca.

  Umaga,t, tanghali maguing sa hapunan
di co naquiquita na cumain icao,
icao baga,i, santong ualang cagutuman
sa iyo ay aco,i, nag cacamamanghan.

  Caibigang Sanoy aco,i, hindi santo
naguing ugali na capagca bata co,
pagdating nang oras ang guinagaua co
iinom nang tubig ay busg na aco.

  Jess! ang uinica niyong caibigan
namamaang aco sa iyong tinuran,
sino caya baga sa mundong ibabao
sa tubig na lamang tauo,i, mabubuhay?

  Ang sagt ni Juan aco n~ga amigo
sa pag inom lamang nabubuhay aco,
magaling pa icao ani Feliciano
ualang cagastahan at daig mo aco.

  Bago,i, hindi gayo,t, ang paraan niya
cusang nahiualay sa canyang casama,
at sa batng in~gat niyang encantada
doon humihin~gi nang pagcain niya.

  Hahanap nang lugar mabuting tayuan
na uala sinomang sucat macamalay,
at cun matapos na,i, babalic na naman
sa cay Felicianong canyang caibigan.

  Ganitong palagui guinagaua niya
hindi natatanto nang canyang casama,
sa laqui nang hili siya ay gumaya
nainom na lamang cung nagugutom na.

  Ang quinahinatna,i, siya,i, nagcasaquit
cataua,i, humina,t, naratay sa bang,
sa canya ay uala sinomang nalapit
na tumin~gin baga at mag malasaquit.

  Sa bahay na canya na tinutuluyan
hindi naman siya pinaquiquialman,
maliban cay Juang canyang caibigan
ang napaparoo,t, siya,i, dinadalao.

  Ang saquit na yao,i, iquinamaty na
sa mundo,i, pumanao ang canyang hinin~ga,
mapanaghiliin ay di sucat pal
at di cagalin~gan ang naguiguing bun~ga.

  At nang mamaty na ay uala sino man
na tauong nalapit bilang maquialam,
palibhasa,i, uala na camag-anacan
maliban cay Juang canyang caibigan.

  Pinasn ni Juan bangcy ay dinal
yaong cementerio ay tinun~go niya,
at pagdating doon ay humucay siya
inabot nang dilm di nalilibing pa.

  Nang oras na yaon ay may cadilimn
linapitan siya,t, pinag sungabanan,
sa laqui nang canyang man~ga catacutan
nag tacbo pagdaca,t, bangcy ay iniuan.

  Naualan nang loob isip ala-ala
sigla nang malaquing catacutang dala,
palibhasa,i, dilm ay hindi maquita
pinto nang libin~gan na lalabsan niya.

  Cun caya malaqui dalang catacutan
na sa loob niya,t, laguing gunam gunam,
sumungab sa canyang marami,t, cabanan
ay man~ga caloloua nang naroong paty.

  Ang boong acala,i, na sa huli niya
cabang nag sisungab hinahabol siya,
sa quinatatacbo,i, halos ang hinin~ga
di na magca uli at humihin~gal na.

  Nalugmoc sa lupa sa laqui nang pagod
halos ang hinin~ga niya,i, nan~gan~gaps,
sapagca lugami sumilid sa loob
Jess co! ang uica ilayo sa tucsos.

  Itong uicang Jess nang canyang masambit
nasaulang loob luminao ang isip,
sampong catacuta,i, napaui,t, naalis
pinto nang libin~gan ay canyang nabatid.

  Nag labas na siya at nag patuluyan
tinun~go ang dating bahay na urun~gan,
nang quinabucasan canyang naisipan
umalis na roon sa reinong Portugal.

  At noui nang muli sa Visadang villa
ang am,t, ang in,i, dadalauing sady,
ano,i, nang dumating sabihin pa baga
ang toua nang loob nang magulang niya.

  Ang uica n~g in,i, salamat sa iyo
lubhang malaqui na man~ga pag-guilio co,
comusta ang bhay oh bunsng anc co?
at saan nagbuhat pagdating mong ito.

  Sagt na tinuran in co,t, magulang
pinangalin~gan co,i, ang reinong Portugal,
cusang naparito,t, cayo,i, dinadalao
cabuhayan ninyo,i, ibig cong maalman.

  Lubs yaring toua n~g puso,t, loob co
di mo linilimot caming magulang mo,
cacasihin ca rin n~g Poong si Cristo
pamamanahin ca ligaya sa mundo.

  Dapua,t, ang iyong minumutyng am
mul nang gumaling ang saqut na dal,
pumirme na rito,t, di umaalis pa
cataua,i, mahina,t, di para nang una.

  Ang sagt ni Juan ano pong gagauin
diyata,i, cun siyang caloob sa atin,
tibayan ang puso,t, tumauag dalan~gin
sa Dios at tayo,i, caaauaan din.

  Lumapit sa am,t, humalc sa camy
at saca nag-uicang ito ang tinuran,
calagayan ninyo,i, houag ipamanglao
tiisin ang hirap Dios ang may bigy.

  Cahima,t, mahina ang catauan ninyo
at cayo po am,i, di macatrabajo,
dumalan~gin lamang tayo po cay Cristo
hindi mauauala ang aua,t, saclolo.

  Ang cacanin ninyo sa gabi at arao
am po ay cayo,i, aquing padadalhn,
caya po naalis nag hahanap buhay
maisustento co sa man~ga magulang.

  Di lubhang nalauon doon sa canila
siya,i, napaalam sa am,t, sa in,
aalis na muli,t, ang nasa co,t, tica
ang tutun~guhin co,i, reino nang Espaa.

  Lumuhd sa harap n~g canyang magulang
bendicin po ninyo aco,i, pabauonan,
ang camy nang am,i, iguinauad naman
pinahalc niya at benendicionan.

  At saca sa in ay siya,i, lumapit
hinagup ang camy at tuloy humalc,
benendicionan di,t, ang uicang sinambit
ang paroronan mo naua ay masapit.

  Naglagos na siya,t, tinun~go pagdaca
ang talagang nasang reino nang Espaa,
nang dumating doon nagpapasial siya
ang loob nang reino,i, linilibot niya.

  Naglilibang siya sa man~ga tindahan
at umaamistad sa canino pa man,
palibhasa,i, bagong cararating lamang
humahanap siya tutuluyang bahay.

  Ang ugaling dati capagcaraca na
cun sa ibang lugar naroroon siya,
dating catamara,i, linilisan muna
maalam sumuyo,t, loob ay maganda.

  Cun paquiusapan nang alin ma,t, sino
tungcl sa anoman na cayang trabajo,
loob ay malinis sa capoua tauo
madaling cumita man~ga amistado.

  Di humabang arao pagcatahan niya
sa Espaang reino,i, may caquilala na,
doon na tumuloy at naguing casera
sa arao at gabi ay urun~gang sady.

  Ang caserang yao,i, may binatang anc
na casama-sama ay ni Juan Tamad,
sa loob nang reino ay pahicap hicap
casayahang madla,i, siyang minamalas.

  Cun matapos silang macapag pasial na
ooui sa bahay magcasamang dalua,
caibigang ito,i, tantong nagtatac
at di mapacain doon sa canil.

  At sa encantadong bat niyang in~gat
laguing humihin~gi pagdating nang oras,
cagagauang ito,i, lihim at di hayg
ni sinoma,i, uala na nacatatatap.

  Pumucao sa loob at naala-ala
baca nagugutom ang magulang niya,
humin~gi sa bat niyang encantada
dalhan nang cacanin ang am at in.

  Guinanap pagdaca na hindi naliban
n~g oras na yaon man~ga cahin~gian,
natoua ang loob nang canyang magulang
sila,i, may cacanin sa gabi at arao.

  At natatanto na n~g magulang niya
ang bigas na yao,i, sa anc na dal,
hindi lamang batid nila,t, natataya
anc ay mayroong batng encantada.

  Ang magcaibiga,i, muling sabihin co
sa umaga,t, hapon sila ay paseo,
Tamad na si Jua,i, bihasang totoo
na ualang trabajo mulang maguing tauo.

  Doon sa canilang man~ga pagsasama
nalilibot nila loob nang Espaa,
capag may naranang dalagang maganda
ang uica cay Juan ay ibiguin mo na.

  Isasagt nama,i, ang bagay na iyan
uala sa loob co,t, di pa gunam-gunam,
ang pagparito co sa Espaang bayan
di iyan ang hanap cundi caibigan.

  Mana,i, isang arao naparaan sila
sa tapat n~g torre n~g bunying princesa
na na sa bintana,t, sila,i, naquiquita
ang pinagmamasdan ay silang dalaua.

  Natin~gala naman ni Jua,t, namalas
n~ginibitan niya,t, sinusuliap suliap,
princesa Leonila ay napahalac-hac
natoua sa anyong nan~gibit nasuliap.

  Ani Juan Tamad ay tingni amigo
nataua sa aqui,t, na-iibig aco,
tumiguil na cusa titingna,t, tutun~g
toua nang princesa ay di mamagcano.

  Uica nang princesa sa canilang dalua
hayo,t, magpatuloy na cayo,i, malis na
sa catouaan co,i, ang aquing hinin~ga
nan~gan~gaps halos di na macataua.

  Nalis na n~ga sila na nag madalian
at noui na naman sa canilang bahay,
magmula na noon bagama,t, napasial
di napaparoon cundi noon lamang.

  Di naman nalauo,t, ang bunying princesa
loob ay pumanglao at nagca balisa,
hindi magca uasto loob ala-ala
catauan ay hindi capara nang una.

  Misterio nang Dios na sucat pagtac-han
princesa Leonila,i, nag laman ang tiyan,
ang loob at puso ay di mapalagay
sa dagsang sacuna na cahambal hambal.

  Puso,i, nalugami at tatan~gis-tan~gis
sa dalauang mat luha,i, nabalisbis,
ang loob ay gul puputoc ang dibdib
sa di maulatang signos na sinapit.

  Di icacatulog sa gabi at arao
at pinapanimdim ang cahihinatnan,
baquit caya baga yaring capalaran
palad na quiquitil nang tan~gan cong bhay.

  Hindi co malirip ang bagay na ito
cun ano,t, sinapit nang imbing palad co,
ualang masasabi cahiman at an
cundi ito,i, signos nitong catauan co.

  Paano ang aquin n~gayong calagayan
puri co,i, uala na anong casaysayan,
ang libc at pula nang tauo,i, cacamtan
di ano pang aquin na capapacanan.

  Icao catauan co caya ay paano
n~gayo,i, saan caya aco patutun~go,
mabuhay man baga ang tauo sa mundo
cun uala nang puri parang gam-gam.

  Ang lalong matinding inaala-ala
di co icacain sa toui toui na,
cun ito,i, maalman n~g hari at reina
na am,t, in co,i, magcacamit dusa.

  Sa mundo,i, uala na,t, para cong pinaty
ang nagcalauin~ging pinagcautan~gan,
nasira ang puri,t, parang pinugayan
cun matanto ito,i, capalt ang bhay.

  Himal nang Dios na bigay sa aquin
signos co na yata at planetang linsil,
ualang naaalmang daang maguing dahil
nang sacunang itong aquing nararating.

  At sa torreng ito,i, mul nang matira
aco,i, ualang sucat g masasabi na,
cundan~gan n~ga yata signos co,t, planeta
caloob sa aquin nang Dios na Am.

  Cundi noong minsang mamintana aco
tang nagdaraan ang dalua catauo,
isa,i, tumin~gal at naquita aco
tumaua,t, n~gumibit ay natoua aco.

  Dili co matarc matapos isipin
ang nangyaring yao,i, sumasapanimdim,
diua ay yaon n~ga,i, siyang naguing dahil
pinagmuln nitong sacuna,t, hilahil.

  Dios na Poong co,t, Pan~ginoong Am
calarahin aco,t, iyong ipag-ady,
sinapit cong ito,i, malaquing pan~gamb
titiisin co po cun iyong talag.

  Oh Vrgen Marang Inng masaclolo!
patnubayi aco at ipagtangl mo,
sacuna,t, lingatong niyaring catauan co
matiis co rin po,t, ilay sa tucs.

  Aco man ay ualang inaala ala
sucat pagbayaran na guinauang sala,
cun ito,i, maalman nang hari cong am
buhay co,i, peligro,t, cacamtan co,i, dusa.

  Maguing limang buan itong nacaraan
ang bunying princesang tiguib hapis lumbay,
di niya maisip damdam nang catauan
cabuntisan niya,i, halata nang tunay.

  Yaong si D. Feliz hari niyang am
at ang reina Ins na casi,t, esposa,
pumanhic sa torre at vinivisita
ang canilang anc princesa Leonila.

  Ano,i, nang dumating sa torreng tahanan
ang hari,t, ang reina,i, tantong napamaang,
cun baquin anila,t, ang princesang mahal
di sumasalubong sa aming pagdatal.

  Princesa Leonila,i, hindi macaharap
sa am,t, sa in mat,i, di isulip,
ang tacot at hiya ang dumadagabdab
sa dibdib at puso ay hindi maagnas.

  Nang oras ding yao,i, nahalata nila
yaong cabuntisn n~g bunying princesa,
naboual sa tindig pareho ang dalua
naualan nang loob isip ala-ala.

  Nang mahimasmasang pag saulang isip
ang hari,t, ang reina buman~go,t, nagtindig,
ang uica nang am oh anc cong ibig?
ano,t, gumaua ca nang hindi matouid.

  Reinang in niya nama,i, ang uinica
oh anc cong sintang sa puso co,i, muty?
baquin baga icao ay nag pacasira
puri,i, sinayang mo,t, uinalang bahala.

  Di muna linin~gn caming namuhunan
nagcandi candili,t, nag pala palayao,
guinugol ang puyat at malaquing pagl
saca ang ganti mo,i, laso,t, camatayan.

  Acong nag aruga,t, nag pasupasuso
nagtiis nang hirap sapol pagcatauo,
di mo na dinamdam inala-ala mo
puri,i, inin~gatan tiquis cang naglilo.

  Macetas ca nami,t, sa matng aliuan
camuc-ha ay rosas sadyng caban~guhan,
man~ga loob namin at dinadampiohan
anomang sacuna,i lunas ca at cordial.

  Saca n~gayo,i, ito ang ganti mo,t, bayad
tubo,t, paquinabang sa pagl at puyat,
palamara,t, tacsil anc na dulin~gs
anc na souail campn ni satans.

  Ang bunying princesa,i, naluhod pagdaca
na bumabalisbis ang lha sa mat,
mahal na in co aco,i, natalaga
cabit yarng bhay n~gayon ay quitlin na.

  In,i, pag hinaho,t, sandaling paquin~gan
ang ilang catagang sa inyo,i, tuturan,
marapat n~gang aco,i, inyong paratan~gan
parusa,i, ilagd at may casalanan.

  Mahal na in co ay signos co yata
at palad na lihis bucod sa capoua,
ualang nasasabi diua ay himal
n~g Dios na Hari nang Lan~git at lupa.

  Unauain ninyo mahal na in co
pinagmulan nitong pagcacaganito,
noong isang arao nanunun~gao aco
tang may nadaan na dalua catauo.

  Natin~gala aco,t, nagpanamang titig
aco,i, tinauana,t, sa aqui,i, n~gumibit,
di co napiguilan natouang masaquit
sa naquitang anyong anaqui bolislis.

  Magmul na noon ay nagca balisa
sa aquing cataua,i, may nababago na,
ito n~ga po in aquing naguing hanga
ualang uala acong masasabing ib.

  Diua,i, ito,i, signos at planetang linsil
na bigay nang Dios caloob sa aquin,
tinatangap co po,t, aquing titiisin
sampong yaring bhay ay inihahayin.

  Narin~gig na ninyo mahal na in co
Dios ma,i, sacsihi,i, totoong totoo,
lahat cong casama ay tanon~gin ninyo
cun may masasabi cahiman at sino.

  Sa sinabing yaon n~g bunying princesa
ang mahal na hari,t, ang mahal na reina,
hindi umiimic linilining nila
ang man~ga sinaysay nangyari sa canya.

  Man~ga dibdib puso nila,i, alinlan~gan
at dili maisip ang pag papacanan,
tumauag sa Dios na sila ay bigyn
lubos na payapa at caliuanagan.

  Ang hari,t, ang reina,i, n~g macapag-isip
gayari ang uica,t, canilang sinambt,
sa tahanang ito,i, di cana aalis
layao ay di mo na n~gayon masisilip.

  At tuloy umalis nang ma uica ito
tumun~go na sila sa real palacio,
magmul na noon loob nila,i, gul
hinayang sa anc ay di mamagcano.

  Tinasahan nila sa canyang pagcain
sampong ala-ala,i, pinaram pinouing,
nauala sa loob toua at pag-guilio
di na alintana anomang marating.

  Ano,i, nang sumapit yaong cabouanan
na capan~ganacan nang princesang mahal,
sa aua nang Dios at Vrgeng maalam
nacaraa,i, ualang sacunang anoman.

  Cambal nang man~ganc capoua lalaqui
maganda ang quias pauang mabubuti,
tumauag n~g hilot at ang servidumbre
na casama niya sa arao at gabi.

  At siya rin naman ang naquiquialam
buhat nang man~ganc ang princesang mahal
pagcai,t, lahat nang man~ga cailan~gan
ang criadang yao,i, siyang nagbibigay.

  Pan~gala,i, Ursula nang canyang criada
na may cabaita,t, hustong umarregla,
princesa Leonila,i, tumanong sa canya
cun anong mabuti na gauing magand.

  Nan~gun~gusap siya luha,i, naagay-ay
sa dalauang mat ang camuc-ha,i, cristal,
yamang talastas mo yaring calagayan
maguing in ca nang dapat pagsabihan.

  Ano caya bagang marapat cong gauin
ali,t, sino cayang papapag anaquin,
aco,i, ualang sucat na dapat tanon~gin
hatol mo ang siya na aquing susundin.

  Sagt ni Ursula sa bunying princesa
cun gayon po,i, aco siyang bahala na,
pinaronan niya cabo de la guardia
at nagsabi siyang ganito ang bady.

  Don Federico,i, caya aco naparito,t,
sa inyo Don Andrs mayroon pong gusto
princesa sa torre inutusan aco
daluang anc niya,i, hauacan dao ninyo.

  Sagt nang dalaua dito cay Ursula
sabihin mo,i, o sa bunying princesa,
yaong m~ga bata,i, inyong ipasoc na
doon sa simbaha,t, cami susunod na.

  Nasoc na n~ga sila,t, canilang dinatnan
yaong daluang batang aanaquing tunay,
hinauacan nila, at nang masangcapan
nang mahal na padre, ang ulo,i, binusan.

  Isa,i, ang pan~gala,i, Antonio de Risa
icalua,i, ang n~gala,i, Feliz de Carcaja,
lumabs na sila,t, nouing para-para
man~ga bata nama,i, sa torre dinal.

  Loob nang princesang na sa capanglauan
man~ga anc niya,i, niyong mabinyagan,
naisban nang munti,t, ang uicang tinuran
Ursula ay ano ang man~ga pan~galan.

  Pan~ginoong mahal princesa Leonila
ang man~ga pan~galan anc ninyong dalua,
isa po,i, ang n~gala,i, Antonio de Risa
ang isa po nama,i, Feliz de Carcaja.

  Ang dalauang bata,i, capoua maquisig
ang pan~gan~gataua,i, pareho ang tindig,
ang tabas n~g muc-ha ay paris na paris
nag tataglay toua balang macamasid.

  Lacs nang paglaqui nang batang dalaua
parang binubunot ang paghaba nila,
maguing limng tan ang edad na dal
ang loob nang hari totoong balis.

  Ang uica sa reina esposang sinta co
sandaling paquingan ang sasabihin co,
lulan nang loob co,i, cun aayunan mo
paalsin sa torre mag-iinang tatlo.

  At di co na ibig na doo,i, matir
cundi ang gusto co,i, maualay sa mat,
cun palagui riya,t, aquing naquiquita
ang loob co,i, parang mainit na baga.

  Oh cun dili caya sintang esposa co
aco,i, mag-uutos at mag papabando,
mahal man at mura tungcl bagong tauo
man~gag siparito sa real palacio.

  Bagong tauo lamang mahal man at mura
at yapusan nitong ap nating dalua,
mamarapatin co na nalang pagsala
ipacacasal co princesa Leonila.

  Sintang esposa co icao ay tumugn
sa aquing sinabi, ano nasang-ayon,
caya n~ga,t, nangyari at magca gumayon
ualang ibang am cun hindi n~ga yaon.

  Reina ay sumagt cun siy mong gust
masamng di sundin yao,t, pacan mo,
cun icao,i, souayin icapopoot mo
at maguiguing sanhi sa puso,t, loob mo.

  Pinagcaisahan nilang mag-asaua
ang bagay na ito,t, minagaling nila,
nang quinabucasa,i, nag-utos na siya
at pinabandohan loob nang Espaa.

  Ang resa nang bandong ipinagtatauag
tungcl bagong tauo mahal man at hamac,
sa real palacio ay man~gag siharap
at may patorneo sa arao nang bucas.

  At sa iba,t, ibang caapid na reino
ay ipinag-utos gauin ang bandillo,
gayon din ang resa tungcl bagong tauo
mahal man at hamac ay mag siparito.

  Ganaping madali,t, sa arao nang bucas
sa real palacio ay matipong lahat,
na houag ang hindi man~gag sisiharap
at may patorneo ang haring marilg.

  Nang quinabucasa,i, nan~gag datin~gan na
sa real palacio ay nagcaipon na,
iba,t, ibang reino,i, pauang naroon na
pagsund sa hin~gi nang haring monarca.

  Nan~gusap ang hari sa harp nang tanan
unauain ninyo at aquing tuturan,
anc cong princesa,i, may anc na cambal
na daluang lalaquing pinacamamahal.

  Mura man at mahal tungcl bagong tauo
at yapusn nitong aquing daluang ap,
ay ualang pagsala,t, ipacacasal co
princesa Leonila na mutyng anc co.

  Daluang ap niya,i, tinauag pagdaca
pinahalobilo sa tanang grandeza,
sa pagcacapisan nang tauong lahat na
ualang niyapusn daluang ap niya.

  Nang lumilipas na tauong caramihan
ay siyang pagdating nang magcaibigan,
ni Juan Tamad at saca ni Julian
nag mamalas sila at papasial pasial.

  Tinamaang titig niyong man~ga ap
yumaps cay Jua,t, uica nila,i, ito,
am po ang sabi saan galing cayo
baquit n~gayon lamang cayo naparito.

  Am po,i, lauon nang cami,i, naghihintay
ay baquit n~gan~gayon naparito lamang,
umi-iyac sila,t, luha,i, naagay-ay
at capona yaps na di humiualay.

  Ang mahal na hari,t, ibang man~ga tauo
lubhang nagtatac sa nangyaring ito,
sa lahat nang mahal iba,t, ibang reino
ualang niyapusan cahiman at sino.

  Cundi isang hamac at ualang cuenta
niyapusn nitong m~ga batang dalua,
anhin na ang hamac at hindi vale na
cun baquin at yao,i, nag n~gin~gibit baga.

  Calat ang pulun~gan niyong capisanan
uica,i, loco yata iyang tauong iyan,
ang sabi nang iba ay di naman ganyan
hichura nang locong ualang cabaitan.

  Ang haring Don Feliz nag-utos pagdaca
at si Juan Tamad ipinadaquip na,
dinal sa crcel at piniit siya
uala siyang malay cun anong causa.

  Nang oras ding yaon ang haring maran~gal
nagpagaua agad nang jaulang bacal,
at capagcayari Tamad na si Juan
quinuha sa crcel doon inilagay.

  Sa jaulang bacal maisoot doon
ay maraming tauo na pumaparoon,
dahil sa balitang matung na hugong
ang na sa jaula,i, nan~gibit nasan~goy.

  Una,i, sa balita,t, saca ang isa pa
ibig mapanood tinauag na am,
balang macaquita uica,i, iyan pal
ang ipacacasal cay Doa Leonila.

  Yaon namang daluang anc niyang cambal
palaguing paroon sa jaulang bacal,
ang uica nang dalua na isinisigao
am po ay baquin cayo,i, naririyan.

  Tauong nan~garoo,i, lubhang nagtatac
nagtatalong lubs bait isip nila,
ang hichurang iyan ang uica nang iba
ma-iibig baga ni Doa Leonila.

  Anang iba namang nag sasalitaan
hindi masasabi nang sino,t, alin man,
di naquiquilala sa estado,t, lagay
ang tauong mayroong in~gat na panglumay.

  At may nag sasabing diua ay himal
nang Dios na Hari nang Lan~git at lupa,
ayun cun gayon dapat maniuala
cun pacan noon ay mangyayari n~ga.

  Yaon namang canyang caibigang carnal
na casama niyang pan~gala,i, si Julian,
si Jua,i, nang dacpin sa tacot na taglay
lumigpit pagdaca,t, umalis tumanan.

  Hindi na linin~gon caibigan niya
tumacb nang agd punta sa canila,
di pa natatanto cung anong causa
iniuan at sucat di inalintana.

  Muli cong sabihin yaong magcapatid
anc n~g princesa na may lumbay hapis,
sa jaulang bacal dudulog lalapit
at quinacapulong ganito ang sambit.

  Ano ang dahila,t, nacuculong cayo
anong casalanan sabihin po ninyo,
caming anc ninyo n~gayo,i, naririto
na mag dedefensa sa anomang trato.

  Sa bagay na yao,i, ang haring maran~gal
ang loob at puso,i, hindi mapalagay,
sa tanang grandeza,i, ang uicang tinuran
hindi maaari cundi ang icasal.

  Lalo at mahigpit ang sa bandong resa
pilit gaganapin na ualang pag sala,
Tamad na si Juan ay ipinadala
sa real palacio pati nang princesa.

  Nang siya,i, maharp sa haring maran~gal
si Jua,i, tinanng cung anong pan~galan,
gayon din ang bayang iyong tinubuan
sampong magulang mo sa aquin ay turan.

  Oh sacramagestad at pan~ginoon co
sasagt po aco,t, tinatanong ninyo,
Juan ang n~galan co at hamac na tauo
sa Visadang villa tumubo po aco.

  Ang lugar na yao,i, sacop nang Portugal
ang am,t, in co,i, doon tumatahan,
Fabio ang am co isang hamac lamang
in co,i, Sofia na quinamulatan.

  Sa mahal na hari na matanto ito
ipinatauag na Seor Arzobispo,
n~g oras ding yaon doon sa cabildo
si Jua,t, princesa ay denesposado.

  At saca ang hari agad nagpatauag
limangpuong soldado sa cabildong hayg,
n~gayon di,i, magbigla na cayo,i, lumacad
ipagsama ninyo apat na mag-anac.

  Sa Monte Cantabros ay dalhin ninyo
doon sila iua,t, magbalic na cayo,
mag biglang lumacad sundin ang hatol co
nang sila,i, di co na naquiquita rito.

  Nang matanto yaon n~g bunying princesa
na silang mag-anac itatapon pal,
naualan nang isip sampong ala-ala
sa quinalalagya,i, nalugami siya.

  Calahating oras na pinag ulapan
nauala ang canyang man~ga caisipan,
sa aua nang Dios at Vrgeng maalam
pinagsaulan din at naliuanagan.

  Taghoy nang princesa oh Vrgen Mara!
patnubayi aco,t, iyong ipag-ady,
sa sentenciang bigay n~g hari cong am
tinatangap co po cahit ualang sala.

  Sa dalauang mat ang luha,i, nunucal
sa habag na dala nang princesang mahal,
maraual cong palad na quinahinatnan
Dios co po,i, aquin na pagtitiisan.

  Oh torreng tahanan aalis na aco!
oh catreng hihign paalam sa iyo!
hindi na babalic at uacs na ito
nang caps cong palad sa Espaang reino.

  Paalam oh balcong aquing panun~gauan!
Oh sillang loclocan sa iyo,i, paalam!
ito ay uacs na,t, cayo,i, malilisan
nang saliuang palad sa Espaang bayan.

  At icao hagdanan paalam sa iyo
acong ualang palad sa Espaang reino,
di na tutuntun~gan icao nang pa co
cundi n~gayon lamang sa pag panaog co.

  Sa iyo Ursula aco ay paalam
ang pagsasama ta ito,i, catapusn,
sa pinagdaanan cong man~ga cahirapan
ay para cang in na tinataghuyan.

  Ano cayang aquing igant sa iyo
sucat maguing pla na paquinabang mo,
utang na loob co,i, malaquing totoo
nag malasaquit cang parang magulang co.

  Oh in cong sintng pinagcautan~gan!
nag pasupasuso,t, puhunan ay bhay,
acong anc ninyong aalis papanao
maanong tanauin muc-ha ay isilay.

  Mahal na in co cahima,t, mapait
at aco ay lason sa puso at dibdib,
cayo po ay di man sa aqui,i, lumapit
tanauin man lamang aco sa pag-alis.

  Guilio na in co cayo ay cahiman
uala sa harp co ay linuluhuran,
bagaman at lason sa puso ay subyng
bendicin po ninyo aco,i, pabauonan.

  Paalam sa iyo oh Espaang reino!
bayang tinubua,t, dito naguing tauo,
ang arao na ito,i, uacs nang totoo
di na yayapacan nang m~ga pa co.

  Saca nagpatuloy sila,i, lumacad na
apat na mag-anac at soldadong sama,
sa laqui nang galit n~g hari at reina
di man tinanauan tiniis binat.

  Habang lumalacad ang princesang mahal
umiiyac siya,t, luha,i, naagay-ay,
ang dalauang anc siya,i, lalapitan
uiuicai,i, in houag pong mamanglao.

  Baquin baga cayo,i, umiiyac in
narito at ating casama si am,
cayo po ay houag na mag-ala-ala
ang pagtan~gis ninyo nama,i, itahan na.

  Di rin tumitiguil nang quinaiiyc
at di pinapansin ang sabi nang anc,
ang casi,t, esposo na si Juan Tamad
hindi umiimic sucat nagmamalas.

  Ano,i, n~g sapitin bundc n~g Cantabro
iniuan na roon n~g m~ga soldado,
ang soldadong ito,i, bumalc sa reino
at doon nagtuloy sa real palacio.

  Haring pan~ginoon ay naroroon na
sa Cantabrong bundc aming iniuan na,
ang sagt n~g hari ay mabuti anya
cayo naman n~gayon ay magsi-oui na.

  Apat na mag-anac siyang sabihin co
nang sila,i, maiuan nang man~ga soldado,
princesa Leonila man~ga mat,i, puct
puputc ang dibdib ang loob ay gul.

  Lumapit si Jua,t, ang uinica niya
esposa cong guilio baquit niniyac ca,
capilas nang dibdib houag manimdim ca
aco ay narito,i, di babayaan ca.

  Sinapit tang palad ay di gunamgunam
na magca ganitong pinag-isang tunay,
dilidilihin mo,t, sa dibdib iquintal
capalarang ito,i, Dios ang may bigay.

  Samantalahin mo,t, hirap ay tiisin
pagtauag sa Dios sa puso,i, itiim,
cacasihan tayo niya,t, bibihisin
ipagcacaloob ang aua sa atin.

  Iyang man~ga luhang natc sa mat mo
ipinanglolom niyaring catauan co,
sucat na,t, itahan oh casit, sint co!
houag cang manimdim ang bahala,i, ac.

  Ang uinica naman n~g dalauang anc,
tahan na in po cayo nang pag-iyac,
di pababayaang tayo,i, mapahamac
si am ang siyang bahala sa lahat.

  Man~ga luha ninyong tumulo sa mat
guilio naming in lubhang marami na,
alalahanin po caming inyong bun~ga
pagtiisan ninyo hirap na lahat na.

  Yaong am nilang Tamad na si Juan
humanap nang lugar sucat pagpalagyn,
tatlong mag-iin doon pinatahan
dito muna cayo,t, sandaling iiuan.

  At houag aalis cayo bagang tatl
at aco,i, hahanap mabuting puesto,
anang dalauang anc am po,i, paano
cayo ay aalis saan patutun~go.

  N~gayon cami dito ay inyong iiuan
at di na babalic at pababayaan,
paano ang aming man~ga calagayan
mabubuhay caya na sa cabunducan.

  Nanglaglag ang luha ni Juan sa mat
sa tinurang yaon anc niyang dalua,
cayo ay houag na mag-ala-ala
at di malalauon babalic pagdaca.

  Umalis si Jua,t, naparoon lamang
sa hindi na nila siya matatanao,
saca yaong in~gat canyang casangcapan
batng encantado,i, quinuha,t, tinangnan.

  At uinica niyang icao aquing bat
na bigay sa aquin matandang Nuno co,
n~gayon di,i, madaling dito,i, itay mo
yaong isang bahay sa diquit ay husto.

  Sahig at quisame ay salaming lahat
at bano naman ang cahoy na sangcap,
hagdanan ay puro na lantay na pilac
na macatutoua sa matng mamalas.

  Ang dingding ay pauang esmaltadong tunay
n~g m~ga brillanteng sa ningning ay sacdal,
ang salas ay pilac at perlas na lantay
templo ni Salomn halos pang laluan.

  Sa loob nang bahay lagyn nang pamuti
sari-saring muty rub,t, esmiralde,
cortina ay pauang batbat nang brillante
sa matng titin~gin ay macacauili.

  Ang bubong nang bahay ay pilac na lantay
cosina,i, gayon din houag cang magculang,
cun tamaang sinag nang init nang arao
ay macadudulit sa matng tatanao.

  Paliguid nang bahay ay jardineria
macetas na pauang caligaligaya,
ang sinoma,t, aling tauong macaquita
cun may capanglaua,i, magtamong guinhaua.

  Saca sa hagdana,i, iyong patayoin
ang dalauang song capoua magaling,
aco,t, man~ga anc at esposang guilio
ay halabin cami dito cun dumating.

  Nasunod na paua tanang cahilin~gan
nang oras na yaon na hindi naliban,
si Jua,i, bumalic at quinaon naman
man~ga anc niya at esposang hirang.

  Ano,i, nang maquita nang sintang asaua
at dalauang anc nagtamong guinhaua,
cami po,i, totoong nag-aala-ala
baca di na muling cayo,i, magbalic pa.

  Sagt na tinura,i, humahanap aco
tatahanan nating mabuting puesto,
niyaya na niya,t, lacad ab tayo
sa hinin~ging bahay sila napatun~go.

  Sa bahay na yao,i, nang dumating sila
hinalab pagdaca nang song dalaua,
man~ga anc niya,t, saca nang asaua
nan~gaguiclahana,t, loob ay nagtaca.

  Si Doa Leonila na esposang hirang
namaang ang loob sa naquitang bahay,
ano,t, ito,i, bundc gubat calauacan
dito ay may bahay sadyng cariquitan.

  Doon sa hagdanan nang dumatal sila
ang dalauang so,i, humalobilo na,
yumaps cay Jua,t, nan~gag sisisalta
na pinag mamasdan anc at asaua.

  Liuanag nang ilao ang camuc-ha,i, arao
hagdanan ay pilac na nag niningnin~gan,
tatlong mag-iin,i, nagcacamamanghan
sa naquitang diquit na ualang cabagay.

  Nagsipanhic sila ay nang macasalt
nagtatacng lubs yaong mag-iin,
sahig at quisame ay salming lahat na
anong bahay ito,t, sa dilg ay sady.

  Ang dingding ay pauang esmaltadong lubs
nang man~ga brillanteng sacdl nang alindg,
ang salas ay pilac perlas ang calahoc
tinalo,i, dinaig cay Salomng templos.

  Sa loob nang bahay ang nan~galalagay
nan~gapapamuti mutyng maquiquinng,
anong bahay ito at napacainam
ualang capareho,i, na sa cabunducan.

  Parang naiisban capanglauang dal
nang bunying princesang si Doa Leonila,
sa naquitang diqut na ualang capara
ang loob at puso,i, nagtamong guinhaua.

  Bagaman at cubcob nang pighati,t, lumbay
nang maquita yaong sadyng cariquitan,
naparam ang lungct cusang nahalinhan
nang di mamagcanong galc casayahan.

  At saca si Juan na canyang esposo
humin~gi sa canyang casangcapang bat,
n~gayon din aniya,i, dito,i, ihanda mo
ang isang comidang sa putahi,i, hust.

  Lutong masasarp ay ilagay agad
sa lamesang guint,t, lagyn nang alfombras,
sa alfombrang yaon ay ang nababatbat
ay hilo de oro na nag quisp quisp.

  At pilac na lahat yaong man~ga silla
gamit na cubiertos guintng para-para,
man~ga servilleta ay pulos pa tela
may hilo de orong macaliligaya.

  Ang man~ga matamis sarisaring bagay
sa lamesang perlas doon malalagay,
man~ga asistente pagcain sa duiang
ay tatlong castila bucod ang utusn.

  Saca tatlong damang puls magaganda
magsisilbi yaon sa aquing asaua,
ang lahat nang ito,i, ganaping dali na
cami,i, nagugutom ibig cumain na.

  Nasunod na paua man~ga cagustuhan
na isang comidang hustong cagayacan,
conforme ang hin~gi guinanap na tanan
batng encantado niyang casangcapan.

  At saca tinauag anc at asaua
halina na cayo,t, tayo,i, hahapon na,
nang matingnan yaon na handang comida
lalo nang tumangap daquilang ligaya.

  Namamanghang lubs man~ga calooban
ang comidang handa ay napacainam,
man~ga gamit ditong man~ga casangcapan
ay guint at pilac na nag quiquinan~gan.

  Man~ga nagsisilbi puls na castila
man~ga dama nama,i, magagandang lubha,
nan~gagsi upo na at cumaing paua
apat na mag-anac na ualang bahala.

  At nang macacain ay nagsi pasoc na
sa salas n~g bahay nagpapasial sila,
ang m~ga cuarto,i, pinapasoc nila
minamalas yaong cariquitang sady.

  Si Doa Leonila,i, ang uinica,i, ito
esposo cong sinta sa itatanng co,
houag maglilihim pagtatapatan mo
n~g di alinlan~gan ang puso,t, loob co.

  Aco pagca tauo,i, laqu sa guinhaua
palibhasa,i, hari ang muty cong am,
ang ating quinain na handang comida
gayong cagayaca,i, di pa nag quiquita.

  Pati itong bahay sa diquit ay sacdl
na ualang susulit cahit sa reino man,
sa aqui,i, sabihin n~gayo,t, maalaman
ang may ari nito cun sino,t, alin man.

  Ang sagt ni Juan na casi,t, esposo
ang bahay na ito,i, maguiguing canino,
ito,i, ating tunay pinagmulan nito
ay aquing hinin~gi sa in~gat cong bat.

  Comida,i, gayon din ang pinangalin~gan
sa bat ring in~gat perlas ang cabagay,
at ang batng yao,i, encantadong tunay
anomang hin~gin co,i, agad gaganapan.

  Sa man~ga saysay mo na aquing narin~gig
damdam co ay aco,i, parang napa Lan~git,
acala nang tauo,i, ang asauang ibig
ay ualang cuenta,t, nasan~goy nan~gibit.

  Pag ang Dios pal ang may calooban
ay uala sinomang sucat macaalam,
marami at madlang nag uiuicang tunay
catauan co,i, uala na carurumatnan.

  N~gayon ay sa aua nang Poong si Cristo
ay na sa ligaya at payapa aco,
sa nangyaring buhay na pinagdanan co
ang cuty nang tauo ay di mamagcano.

  Salamat sa Dios at sa Inng Vrgen
di na magluluto tayo nang cacanin,
mabuti at iyo na ipinalining
ang casangcapan mo,i, sinabi sa aquin.

  Ani Juan Tamad esposa cong hirang
daluang anc natin ay anong pan~galan,
ibig cong matanto sa iyo,t, maalman
man~ga n~galan nila sa aquin ay turan.

  Pan~galan nang isa,i, Antonio de Risa
at ang isa nama,i, Feliz de Carcaja,
matanto ni Juan uica cay Leonila
tunay co n~gang anc m~ga batang dalua.

  Aquing sasabihin esposang sinta co
significang dala m~ga apellido,
ang isa,i, sa taua ipinaglihi mo
isa,i, sa halac-hac dahilang totoo.

  Naala-ala co at nagunamgunam
nangyari sa atin niyong isang arao,
cami,i, nag daraan na mag caibigan
sa tapat n~g torre icao,i, nanunun~gao.

  Natin~gala quita,t, nagpanamang titig
sa iyo ay aco,i, comindat n~gomibit,
humalachac icao tumauang malabis
siyang naguing dahil mulang pagbubuntis.

  Sa iyong sinabi esposo cong sint
cung aquing lihimin husto ang prueba,
sintang esposa co houag cang mag duda
talagang totoo aquing ibinady.

  Calooban ito,t, pacan nang Dios
na bigay sa iyo planeta mo,t, signos,
houag mamamangha ang puso mo,t, loob
dagdagan ang iyong pagtauag sa Dios.

  Ano,i, sa matanto niya,t, maalaman
sa dalauang bata daang pinagmulan,
escrupulong dala sa loob naparam
man~ga anc niya,i, lalo nang minahal.

  Nang quinabucasa,i, niyong maumaga
napasa dun~gauan si Doa Leonila,
at pinagmamasdan ang man~ga maceta
caparis nang jardin niya sa Espaa.

  Malaquing totoong dalang catouaan
alin mang bintana na canyang dun~gauan,
ay jardineria,t, sari-saring bagay
nan~ga mamacetas sadyng caban~guhan.

  Ipagparito co sa haring monarca
bunying si D. Feliz am niyang sinta,
isang arao n~gani nanunun~gao siya
sa real palacio loob ay nagtac.

  Natanauan niya,t, tinamaang titig
na sa cabunduca,i, may nacadudulit,
ang casi,t, esposa na si reina Ins
tinauagan niya,t, ganito ang sulit.

  Tingnan mo,t, pagmasdan yaong cabunducan
na may nag niningning at quiquirao quirao,
nang una ay uala na capara niyan
cun tamaang sinag ay di matitigan.

  Ang uica n~g reina sa haring esposo
diua,i, yaon yata bundc nang Cantabro,
ay di baga roon ipinatapon mo
sa bundc na yaon ang anc tang lilo.

  Ang sagt ay o nang haring monarca
ang mabuti caya ay ipavisita,
pinagcaisahan nilang mag-asaua
nang oras ding yao,i, nag-utos pagdaca.

  Tamauag na siya nang man~ga soldados
at pinaparoon sa Cantabrong bundc,
cami ay mayroon na napapanood
nanag niningnin~gan ibig na matals.

  Nagbiglang lumacad ang m~ga soldado
at tinun~go nila bundc nang Cantabro,
ang pinagtatac-ha,i, naquitang totoo
bahay na malaqung cariquita,i, hust.

  Ang man~ga soldado,i, noong malayo pa
natanauan sila ni Jua,t, princesa,
doon sa bintana,i, di na nals sila
at inaantayan ang pagdating nila.

  Ano,i, nang dumatal sa canilang bahay
yaong mag-asaua,i, ganito ang saysay,
ano cayang inyong sady,t, pinapacay
naparito cayo sa amin ay turan.

  Cami,i, inutusan n~g haring monarca
dahil sa natanao sila,i, nagtatac,
may nag niningnin~gan at caaya-aya
ibig matalastas nila,t, maquilala.

  Cun gayo,i, magtuly cayng calahatn
at pumanhic dini,t, magcasalitaan,
ang tanang soldado,i, nanhic nagtuluyan
pauang nagtataca sa diquit nang bahay.

  Cayo pala,i, siya na may bahay nito
na napacariquit ang lagay estado,
bahay ninyong ito,i, nanglalong totoo
doon man sa reino,i, ualang capareho.

  Tingnan na n~ga nati,t, bulayin n~g isip
at di masasabi ninomang may bait,
pag ang Dios pala,i, siyang nag-iibig
ligaya sa mundo,i, ipinacacamit.

  At cun caya gayon tinuran sa inyo
cayo,i, itinapon caya naririto,
yaong si D. Feliz haring am ninyo
nag-utos sa amin daig ninyo,t, talo.

  Ang sa mag-asauang sagt na tinuran
cahiman at cami ay itinampulan,
ualang naaalman caming casalanan
ang ganti nang Dios ay caligayahan.

  Cami,i, aalis na,t, babalic na muna
sa haring nag-utos sa reinong Espaa,
 dios ang uica niyong mag-asaua
at sabihin ninyong nagpapacomusta.

  Nang sila,i, dumating sa Espaang reino
nagpatuloy agad sa real palacio,
ang sa haring tanong sa man~ga soldado
ano ang nangyari n~gayo,i, turan ninyo.

  Haring pan~ginoon ang aming naquita
bahay na malaquing cariquita,i, sady,
tumatahan doo,i, yaong mag-asaua
ni Jua,t, princesang si Doa Leonila.

  Bilin po sa amin nang inyong manugang
saca nang princesang anc ninyong hirang,
icomusta sila sa man~ga magulang
sila nama,i, hindi nan~gagcacaramdam.

  Ang reina,i, nagsabi sa haring monarca
cun pahintulot mo at minamaganda,
mangyaring sulatan man~ga anc nata
dahil sa soldadong man~ga sabi,t, bady.

  G nasaganyac na ang puso,t, loob co
ayon sa sinaysay nang man~ga soldado,
cahima,t, mapait at lason sa iyo
padalhan nang sulat anc nati,t, ap.

  Ang sagt nang hari oh casi co,t, sint!
cun siya mong gusto,i, sang-ayunan quita,
siya ay gumaua nang sulat pagdaca
at capagcayari ay ipinadal.

  Ang napapalaman sa padalang sulat
comusta sa inyo guilio naming anc,
ang inyong magulang nana sa bagabag
nagtamong guinhaua dahil sa tinangap.

  Ang sabi,t, pahayag nang man~ga soldado
bahay ninyo riya,i, sa diquit ay husto,
cami,i, paririyan dadalauin cayo
maquiquipag quita na magulang ninyo.

  Sa lacad nang bouan n~gayo,i, icalima
sa icapito,i, cami ay paririyan na
matangap ang sulat canilang mabasa
parang na pa Lan~git silang mag-asaua.

  At guinanti naman ang sulat na ito
ni Jua,t, ang lama,i, hintay namin cayo,
caming inyong anc guilio nang totoo
touang ualang hangan cun dalauin ninyo.

  Mayari ang sulat ibinigay niya
doon sa portador saca nagbilin pa,
ang inyong sabihin sa hari at reina
naghihintay cami,t, totoong guilio na.

  Nang quinagabihan quinuha ni Juan
ang in~gat na bat niyang casangcapan,
at canyang hinin~gi na houag maliban
ang tauirang ilog lagyan mo nang tuly.

  Itatayong tuly cayaria,i, ito
catulad nang bangca at pilac na puro,
brandilla ay guint,t, lagyan nang damasco
nang gnerong tela,t, may hilo de oro.

  Sa dalauang dulo,i, lagyan nang garita
at patatayuan man~ga de la guardia,
pauang coroneles iba,i, man~ga dama
sila,i, sasalubong sa hari at reina.

  At man~gag si hatid na tumuloy dito
maquiquipanayam hangang naririto,
houag cang magculang icao aquing bat
sa arao nang bucas pilit paririto.

  At pamula dito magpa hangang tuly
ay lagyan n~g calleng sa linis ay sacdal,
mag cabilang tabi capoua tabin~gan
puls na de tela,t, sadyang cariquitan.

  Sa actong paglacad banda nang msica
man~gag tutugtugang caligaligaya,
putaca,i, gayon din man~gag sipag salva
hangan sa pumanhic ang hari at reina.

  Icao aquing batng bigay nang Nuno co
susundin mong paua hin~gi co sa iyo,
guinanap na lahat conforme ang gusto
siya n~gang nangyari sa aua ni Cristo.

  Nang quinabucasa,i, ang hari at reina
ay lumacad na n~ga sampong man~ga sama,
bundc n~g Cantabro ay tinun~go nila
pagdating sa tuly sinalubong sila.

  Niyong m~ga dama,t, m~ga coroneles
nag si cortesia sa haring mariquit,
sa tuly na yaon ay nang macatauid
paglacad sa calle sayng di mumuntic.

  Tugtog nang msica,i, caligaligaya
inam nang putuca,t, nag sisipag salva,
man~ga coroneles at ang m~ga dama
sa lacad na yao,i, guiniguitna sila.

  Ang mahal na reina at haring maran~gal
nagtacang totoo sa say at dan~gal,
aco ay hari na,i, di co nararanan
ang ganitong diquit man~ga pagdidiuang.

  Nang sila,i, sumapit sa bahay nanhic na
lubha pang malaqui pagtatac nila,
bahay pala rito anc naming sinta
sa sang reino,i, ualang catulad capara.

  Hagdanan ay pilac na nag quiquinan~gan
sahig at quisame ay salaming lantay,
ang dingding ay pauang esmaltadong tunay
na naca-aalio sa may dalang lumbay.

  Sa loob n~g bahay nan~ga papamute
muty at carbungco rub,t, esmiralde,
ang sahig n~g salas sampon n~g qusame
templo ni Salomn dinaig sa buti.

  Ang bubong n~g bahay ay pilac na lantay
cun tamaang sinag nang init nang arao,
sinomang tumin~gin ay di matitigan
at macadudulit sa pagquiquisapan.

  Calagayan ninyo pala ay guinhaua
paliguid nang bahay ay jardineria,
itong tauo pala,i, uala mang cuenta
ay di masasabi sasapiting hanga.

  Oh man~ga guilio co na man~ga anc co
at sampon sa daluang aquing mga ap,
cayo ay cun caya dito,i, naparito
dahilan sa cayo,i, ipinatapon co.

  Man~ga loob ninyo ay pacalinisin
ang madlang sigalt sa puso ay ualin,
cahit anong sam sa dibdib ay alsin
magaling ang siyang pagsamahan natin.

  Ang mahal na reina naman ay nagbady
na tumataguistis ang luha sa mat,
oh anc cong buns princesa Leonila!
patauad ang aquin na nagauang sala.

  Icao aquing bunso,i, sa pinagdanan mo
na hirap dlita,i, pauang tiniis co,
cahima,t, masucal ang puso,t, loob mo
pacalinisin na n~gayon at magbago.

  Princesa Leonila sa reina,i, sumagt
sa dalauang mat ang luha,i, naagos,
mahal na in co,i, malinis ang loob
ni camunti ualang sanhi man at cubot.

  Ang pag-uusapan ay n~g matapos na
quinuha ni Juan casangcapan niya,
icao aquing bat sundin mo pagdaca
maghanda n~gayon din mabuting comida.

  Sari-saring lutong man~ga masasarp
pauang de almacen sa putahing sangcap,
sa lamesang guint ay mahanda agad
gayon ang cubiertos ay guint ring lahat.

  Ang lamesa,i, lagyan n~g telang alfombra
may hilo de orong caligaligaya,
gayon din ang tanang man~ga servilleta
at puls na pilac yaong man~ga silla.

  Isang lamesa rin ang tanang matamis
sari-saring timpla sa sarp ay labis,
man~ga servidumbre puls maquiquisig
tagalog castila ay nagcacasanib.

  At anim na dama cailan~gan co pa
bucod sa narito na sila,i, anim na,
icao aquing bat ganaping dali na
at nagugutom na ang hari at reina.

  Nasunod na paua m~ga cahin~gian
nang oras na yaon comida,i, nalagay
ang hari,t, ang reina,i, niyaya ni Juan
sampon nang casama ay gayon din naman.

  Dumulg na sila,t, cumain pagdaca
ang hari,t, ang reina pati man~ga sama,
at nang macacain nag pupulong sila
madla,t, sari-saring cabuhayan nila.

  Sinasabi nila na napacainam
ang handang comida,t, man~ga casangcapan
ang man~ga matamis sari-saring bagay
n~gayon lamang cami nacatiquim niyan.

  Man~ga nag sisilbi sa pagcain nila
ay nan~gag tatac silang para para,
puls na castila,t, tagalog ang iba
at saca ang dama ay labing dalaua.

  Salitaan nila,i, cayamanang iyan
ang pinangalin~ga,i, sa encantong lalng,
alin caya baga sa mundong ibabao
ang magcacaroon nang ganitong bahay.

  Man~ga cagayaca,i, nanglalong totoo
sa mundong ibabao ualang capareho,
nan~gapapamuti muty at carbungco
rub,t, esmeralde sa ningning ay husto.

  Casangcapang gamit ay napacainam
guint na at pilac sino caya naman,
aling tauo rito sa mundong ibabao
macapag gagayc casangcapang ganyan.

  Cundan~gan ang ito,i, may iuing encanto
na pinagcucunan nang lahat nang ito,
ang uica nang hari ay tila n~ga totoo
sa encantong lalng cayamanang ito.

  Saca nang matapos salitaan nila
tinauag nang hari ang mahal na reina,
cun umaayon ca,i, isalin na nata
sa atang manugang ang cetro,t, corona.

  O ang uinica nang reinang maran~gal
diyata,i, cun iyong gusto,t, caibign,
lalo nama,t, icao ay may catandaan
di n~ga,i, isalin na corona cay Juan.

  Pinagcaisahan nilang mag-asaua
una,i, uala namang sucat na magmana,
sinabi cay Jua,t, cay Doa Leonila
corona sa inyo,i, isasalin co na.

  Itong inyong bahay ilipat sa reino
iabay sa piling nang real palacio,
o po ang sagt haring magulang co
paua cong susundin pacan po ninyo.

  Nang quinabucasan ay noui na sila
sa pinangalin~gang reino nang Espaa,
man~ga coroneles at ang man~ga dama
nan~gag si hatid ding capara nang una.

  Sa lacad na yao,i, casama ri,t, hatid
si Jua,t, princesang mag-asauang ibig
sa tuly na pilac ano,i, nang sumapit
nan~gag paalaman toua,i, di mumuntic.

  Mag asaua naman ni Doa Leonila
sampong coroneles at ang m~ga dama,
nangag si pagbalic sa bahay noui na
nang mahating gabi,i, bat ay quinuha.

  At hinin~gi niya na houag maliban
man~ga coroneles man~ga damang tanan,
tuly ay gayon din alising paminsan
ganaping madali,t, aquing cahilin~gan.

  Saca itong bahay sampong jardin dito
malipat n~gayon din sa Espaang reino,
itay sa piling nang real palacio
maguisnan n~g hari at reinang in co.

  Cahilin~gang lahat naganp pagdaca
nang in~gat na bat niyang encantada,
maguising ang hari niyong maumaga
n~g siya,i, dumun~gao ay naquita niya.

  Ang uica n~g hari naniniuala aco
ang aquing manugang ay may sa encanto,
sino,t, alin baga sa balat nang mundo
sa ganyang calaqui madadala dito.

  Isa pa,i, sa gabi at hindi sa arao
ang pagca pagbuhat nang bahay na iyan,
caya pala iyan ay napacayaman
ay may sa encanto na na iin~gatan.

  Sa real palacio,i, ipinatauag na
si Jua,t, princesang si Doa Leonila,
nang dumating doon uica sa canila
mabuti at cayo ay naririto na.

  N~gayon ay aco ay mag papabando
na man~gag si pag-gayac ang tauo sa reino,
m~ga bahay bahay lagyan nang damasco
calle ay tabin~ga,t, man~gag linis cayo.

  Muralla,i, gayon din na ipinagayac
sampong artificiong caguila-guilalas,
at sa coronacin sa arao nang bucas
ang lahat nang ito,i, sususuhang lahat.

  Corona sa ulo ay n~g maputong na
cay Don Juang Tamad na manugang niya,
nagsayng totoo reino nang Espaa
ang lahat n~g tauo ay nan~gag viviva.

  Can sa muralla,i, sinusuhang lahat
sampong artificiong caguila-guilalas,
sa lahat n~g calle sa loob n~g ciudad
hicap ang msicos sayng ualang lipas.

  At nan~gag viviva ang maraming tauo
sayang ualang humpay sa loob n~g reino,
buhayin n~g Dios na mahabang tiempo
si Don Juang Tamad hari naming bago.

  Sabihin ang husay nang gomobierno na
sa boong Espaa haring bago nila,
grandes consejeros casamang lahat na
ualang pagcaronan ang toua sa canya.

  At gayon din naman sa sino,t, alin man
pareho sa canya mahirap mayaman,
castigo ay lagd sa may casalanan
ley nang matouid hindi nasisinsay.

  Nang maguing hari na ay nagsabi siya
sa casi,t, esposang reina Leonila,
ang am,t, in co,i, inaala-ala
ating ipacaon dito na matira.

  O anang reina di lalong mabuti
ipacaon mo n~ga magulang mong casi,
cun dirito sila sa arao at gabi,i,
mayroong titin~gi,t, mag cacalauin~gi.

  Ipinacaon na yaong mag-asaua
ni Fabio,t, Sofia am,t, in niya,
ano,i, nang dumating toua,i, sabihin pa
sa real palacio,i, capisan na nila.

  Yaong si Ursula ay guinanti naman
ni Doa Leonila na reinang maran~gal,
sa iyong servicio,i, ang pala cong bigay
isa ca sa dama sa palacio real.

  Ito ang nasapit siyang naguing hanga
ni Juang Tamad na isang hamac na,
sa lagac na gracia n~g Dios na Am
sinapit n~g palad hari sa Espaa.


FIN


[Patalastas: Imprenta at Librera ni J. Martinez]







End of the Project Gutenberg EBook of Bhay na Pinagdaanan ni Juan Tamad na
Anac ni Fabio at ni Sofia, by Anonymous

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK BHAY NA PINAGDAANAN NI JUAN ***

***** This file should be named 16386-8.txt or 16386-8.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        http://www.gutenberg.org/1/6/3/8/16386/

Produced by Tamiko I. Camacho, Jerome Espinosa Baladad,
Pilar Somoza and PG Distributed Proofreaders from page
scans provided by University of Michigan.


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
http://gutenberg.net/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.net

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.net),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS', WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at http://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org

Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit http://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including including checks, online payments and credit card
donations.  To donate, please visit: http://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.

Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.

Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     http://www.gutenberg.net

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.

*** END: FULL LICENSE ***

